De wereld speelt stratego aan de Rode Zee

Djibouti
Djibouti

De Fransen zijn op de terugtocht, de Chinezen komen aanstormen en de Amerikanen kunnen maar niet aan de hitte wennen. Djibouti is een van de meest strategisch gelegen plekken in de wereld.

Op het eiland Moucha, een uur varen van het vasteland van Djibouti, liggen de resten van graftombes van piraten. Ze dateren uit de 19de eeuw. Toen al bedreigden zeerovers met vracht beladen zeilschepen in de drukke Rode Zee en brachten ze hun schatten naar dit koraaleiland.

In de blauwgroene zee vaart een schip uit Shanghai naar de haven bij de Chinese militaire basis. Trokken de kale kusten van de Rode Zee vroeger de aandacht van piraten op zeilschepen, nu zijn ze inzet van een strijd tussen militaire grootmachten. In de zinderende lucht vliegt een in Djibouti opgestegen Amerikaans gevechtsvliegtuig over. Soms kunnen de inwoners van Djibouti de Saoedische bombardementen horen op de kust van Jemen.

Maar de opvallendste nieuwkomer is China. Neemt China Afrika over? Is Djibouti het beginpunt van hun invasie? Dit vragen bezorgde westerse diplomaten zich af. Nergens in Afrika zijn zo veel buitenlandse bases als in de Hoorn van Afrika. Vooral in Djibouti verdringen militaire grootmachten zich om een plaatsje. China heeft er onlangs voet aan wal gezet en ook Saoedi-Arabië wil er een basis openen. In buurlanden Eritrea, Somaliland en Somalië vestigden Turkije en de Arabische Emiraten militaire steunpunten.

Continue reading →

Ode aan de regen

Samburu regio

De prikkelende reuk van de eerste druppels in het stof maakt iedere Keniaan lyrisch. Na een lange droogte is het in de kralen waar de nomaden leven met hun vee een kakofonie van paringsgeluiden. Amechtige ezels houden de Samburu’s uit hun slaap. Het regent weer hevig in Kenia, de natuur wordt herboren en ieder beest wil zich voortplanten. Een half jaar geleden, op het dieptepunt van de crisis, hadden drie miljoen Kenianen nog noodhulp nodig.

Nu jagen vogels achter dwaas fladderende termieten aan. Verse bloemen geuren in de natte aarde. Kinderen glijden op hun blote billen door de modder en proberen de vogeltjes te vangen. „De wereld lacht weer”, zegt de jonge herder Lengai. „Bij droogte zwijgt de natuur, zelfs geiten en schapen kun je op afstand niet meer horen. Nu rennen en springen ze. Iedereen geniet”.Continue reading →

Als de politie met stenen gaat gooien…..

scannen000001Als politieagenten met stenen gaan gooien… Deze foto op 20 november in de Keniaanse Standard toont het duidelijk.

Op diezelfde dag besloot de Hoge Raad van Kenia de herhaalde verkiezingen van 26 oktober geldig te verklaren, verkiezingen door Uhuru Kenyatta met 98 procent gewonnen en geboycot door de oppositie onder Raila Odinga.

Vermoedelijk verplaatst de focus van de verkiezingssoap-opera zich nu van de rechtszaal naar de straat: de partij van Uhuru viert feest, aanhangers van Raila demonstreren.

Dit wekend kreeg het geweld een nieuwe dimensie. Op vrijdag toen Raila terug kwam uit Amerika braken er rellen uit onder zijn aanhangers en de politie. Daarbij gooide de politie met stenen. In de nacht van zaterdag op zondag vielen leden van de Mungiki(Kikuyu) sekte in sloppenwijken Luo’s van Raila aan.

 

Kenia gaat met angst en woede naar de stembus

Rellen in Kisumu

De herhaalde verkiezingen in Kenia gaan op donderdag 26 oktober door. Dit ondanks pogingen van de oppositie om op het allerlaatste moment een uitspraak van de Hoge Raad te verkrijgen om de verkiezingen uit te stellen. Eerst probeerde de regering de zitting van de Hoge Raad te voorkomen door woensdag onverwachts tot feestdag uit te roepen. Aanvankelijk probeerde de Hoge Raad toch bijeen te komen maar slechts twee van de zeven rechters kwamen opdagen. Volgens de oppositie zwichtte de Hoge Raad voor intimidatie van de regering. Op de chauffeur en lijfwacht van een van de rechters, Philomena Mwilu, werd gisteren een moordaanslag gepleegd.

Oppostieleider Rail Odinga noemt de verkiezingen “een staatsgreep” en hij kondigde aan de nieuwe regering van president Uhuru Kenyatta te gaan boycotten. “We moeten ons tegen dictatuur verzetten”, aldus Odinga die aankondigde dat de oppositiepartij Nasa vanaf nu een verzetsbeweging is.

Woede in Kisumu

Op hun honk in Kondele, het getto van de West-Keniaanse stad Kisumu, tossen jongeren stenen van de ene in de andere hand. „Als we geen stenen naar de politie gooien, wordt er niet naar ons geluisterd”, zegt de leider van de groep. „Mmmm, de geur van traangas, dat maakt je pas echt moedig om te vechten”, zegt een ander. „We staan klaar om te strijden tot de dood erop volgt. Raila Odinga moet president van Kenia worden”, zegt hij, verwijzend naar de leider van de oppositie, die zich terugtrok als kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 26 oktober, uit protest tegen de samenstelling van de kiescommissie. Met trots laat hij de kogelwond in zijn buik zien die hij opliep bij een demonstratie tegen de regering van Uhuru Kenyatta.

Iedere dag loopt de spanning verderop in dit bolwerk van de Keniaanse oppositie, iedere dag worden de demonstraties gewelddadiger. Daarbij vallen doden vallen doden.

Continue reading →

Democratie is een gevaarlijke warboel

Het leek op een angstvallige terugslag naar 1966, het jaar dat in Oeganda de democratie werd uitgeluid en de tirannie een aanvang nam. Het Oegandese leger omsingelde vorige week het parlement in Kampala, om een debat te beïnvloeden of de al 31 jaar lang regerende president Museveni nog langer mag aanblijven. De laatste keer dat op zo’n onbeschaamde wijze de volksvertegenwoordigers werden geïntimideerd, was in 1966 toen premier Milton Obote het leger onder leiding van Idi Amin naar het parlement stuurde om de aanname van een nieuwe grondwet af te dwingen. Begin deze week braken er op twee achtereenvolgende dagen schermutselingen uit in het parlement, waarbij stoelen en tafels door de lucht vlogen.

In Kenia verklaarde begin september de Hoge Raad voor het eerst in de Afrikaanse geschiedenis een verkiezingsuitslag ongeldig. Wijdverspreid werd dit opmerkelijke besluit als een zege gezien voor de democratie in Afrika, omdat de gerechtelijke macht zich onafhankelijk opstelde van de politici. Maar sindsdien doet een deel van de Keniaanse politieke klasse er alles aan om de gerechtelijke macht te ondermijnen. “We rekenen met ze af als we weer aan de macht zijn”, fulmineerde president Kenyatta over de rechters van de Hoge Raad, die hij “boeven” noemde. En ook door de oppositie wordt compromisloze taal gebezigd. Raila Odinga noemde de president “een dwaas”. Zo dreigt Kenia terug te vallen naar de chaos die volgde op de verkiezingen eind 2007. “Kenia staat op de rand van de afgrond”, schreef de Star donderdag in een speciaal hoofdartikel.

Het ziet er niet goed uit voor de democratie in Afrika. Of misschien is het beter om met andere voorbeelden te beginnen die een rooskleuriger beeld geven. In het West-Afrikaanse Togo demonstreren al dagenlang honderdduizenden betogers om de vijftig jaar oude familiedynastie van president Fauri Gnassingbé tot aftreden te dwingen. Ze streven naar een volksopstand, net als in 2014 in Burkina Faso. In Ghana verloor vorig jaar een zittende president verkiezingen, een unicum. Ook in Nigeria vond in 2015 voor het eerst een democratische machtsoverdracht plaats. In Gambia moest onder druk van landen in de regio de dictator Yaya Jammeh begin dit jaar het veld ruimen. Vooral in West-Afrika tekent zich na decennia ’s van militair bestuur een positieve democratische trend af.

Continue reading →

Hoe angst voor geweld hoort bij democratie in Kenia

verkiezingsgeweld in 2007/8 Foto Petterik Wiggers

Dinsdag 8 augustus gaan kiezers in een van Afrika’s meest democratische naties naar de stembus. In 2008 leidden de verkiezingen tot grootschalig geweld. Grondbezit is een van de hoofdoorzaken van terugkerend geweld in Kenia

De vrouwen van de Nandi en van de Luo durven niet meer samen hun kleren te wassen in de Rivier van de Leeuwen, de grensrivier tussen hun tribale woongebieden. Door de komende verkiezingen lopen de spanningen tussen hun stammen op tot een kookpunt.

„Ik zie voortekenen van geweld”, zegt Atieno Atito, onderwijzeres in het dorpje Kopere aan de rechteroever. Rechts van de rivier, op de vlaktes bij het Victoriameer, wonen de Luo’s, links in de heuvels de Nandi’s. Iedere dag ziet Atito vrachtwagens vertrekken uit Nandi-gebied, vol huisraad van Luo’s. In scholen en kerken in Kopere worden voorbereidingen getroffen voor de opvang van ontheemden.

„Zij daar, zij zijn anders dan wij”, wijst Atito misprijzend naar een heuvel aan de overkant van de rivier. „Zij stemmen op de regeringspartij van president Uhuru Kenyatta, wij op de partij van oppositieleider Raila Odinga. Zij denken dat in een democratie de winnaars alles toekomt, ook onze akkers. Daarom heeft Kenia sinds de invoering van het meerpartijenstelsel geen vrede meer gekend”.

Continue reading →

God is de sleutel kwijtgeraakt om regen te maken: Het nomadisme gestrand in Turkana

Turkana

Een donkere wolk vormt zich boven het wrede landschap van zand, stenen, rotsen en doornige struiken. Op de trillende vlaktes zo droog als karton leven de laatste geharde vee nomaden. “De loop van de aderen op de darmen van een geit die we gisteren slachtten tonen dat er nog een paar buien gaan vallen”, wijst het stamhoofd Muchu naar de wolk. Muchu behoort tot de Turkana, het volk dat woont in deze uiterste noordwestelijke hoek van Kenia bij de grens van Zuid Soedan en Ethiopië. Opnieuw is het regenseizoen dit jaar in Kenia mislukt. Droogte stapelt zich op droogte, al jarenlang. In onherbergzame streken strandden de nomaden door deze klimaatsverandering.

In het gehucht Lokamarinyang komt misschien één auto per dag langs, er zijn geen wegen maar sporen. Kinderen met lubberende billetjes bedelen om voedsel of water, ouderen hebben vooruitstekende borstkassen en benen als stokken. “Kijk naar onze monden”, wijst het stamhoofd naar zijn lipring. “Hebben we theegedronken vanochtend? Onze vrouwen en kinderen eten huiden van karkassen”.

Een groep van traag lopende mannen neemt plaats op keien onder een acaciaboom. Ze praten over vroeger. Een vele decennia geleden begonnen crisis heeft haar breekpunt bereikt. Het gaat niet meer om de verwoestende droogte van 1960, die de Turkana’s Namator noemen, “de tijd toen de beenderen van kamelen zich lieten zien”. Of om die van 1980, of van 2011 of die van nu. Door de culminatie van de steeds sneller opvolgende droogteperiodes valt er nauwelijks meer te leven in Turkana. “God is de sleutel kwijtgeraakt om regen te maken”, zegt een man.

Continue reading →

Nieuwe tactiek Nigeriaans leger verdrijft Boko Haram maar houdt de bevolking gevangen

Prominente leiders van Boko Haram

De helikopter landt op een veld dat is bezaaid met kogelhulzen. We zijn gearriveerd in Gwoza, in het noordoosten van Nigeria waar alleen militaire voertuigen veilig de steden kunnen bereiken. Op het omringende platteland heersen nog steeds de milities van de terreurgroep Boko Haram. In Gwoza wonen overwegend vrouwen. Hun mannen zijn noodgedwongen achtergebleven op het platteland, gegijzeld door Boko Haram.

Vandaag arriveert het wekelijkse militaire konvooi met goederen. De militairen nemen ook nieuwe ontheemden mee. “Ga in rijen staan, we moeten jullie fouilleren”, gebiedt een soldaat de vluchtelingen. “Ze denken zeker dat we zelfmoordenaars zijn”, protesteert Gaji Saida.

Continue reading →

Alsof door demonen bezeten: Nigeria’s collectieve trauma

Fatima Akilu

De gewelddadige herinneringen razen in hun hoofden, alsof door demonen bezeten. De jonge vrouw Amina valt iedere nacht in een diep diep gat. Want twee jaar geleden zag ze hoe haar vader werd onthoofd door Boko Haram. Ze rende weg, het hoofdeloze lichaam meesleurend en op de rug haar baby. Maar in de paniek viel ze in een kuil en raakte zo het kindje kwijt. Toen ze het later vond, was het dood. “Ik huil en ik bid. Wat heb ik gedaan!”, zegt de tengere vrouw.

De psychologische schade van brute conflicten in Afrika is enorm, maar daar wordt door de internationale hulporganisaties doorgaans weinig aandacht aan besteed. In Nigeria is dat anders en dat is dankzij een bijzondere Nigeriaanse vrouw, Fatima Akilu. Zij richtte vorig jaar de Neem Foundation op en met twintig psychologen probeert zij de trauma’s als gevolg van de oorlog te bestrijden. “Het is een druppel op een gloeiende plaat, want er zijn honderdduizenden bij wie gruweldaden in het hoofd zijn opgeslagen”, zegt ze.

Continue reading →

De gruwelen die Boko Haram kinderen aandoet

Ontheemde kinderen in Maiduguri

We hebben afgesproken in de dierentuin van Maiduguri. Daar voelen de twee meisjes van negen en zeventien, en de dertienjarige jongen zich genoeg op hun gemak om te vertellen over hun gevangenschap bij Boko Haram, de Nigeriaanse terreurgroep die in acht jaar naar schatting 20.000 slachtoffers maakte en miljoenen burgers op de vlucht joeg. Het gezicht van de negenjarige verkrampt en ze maakt een ontwijkende beweging als ze zich de zweepslagen herinnert. De jongen houdt de hand voor zijn keel bij zijn relaas over een executie. De zeventienjarige vermijdt oogcontact als ze vertelt over haar verkrachting. Zij zijn slachtoffer, maar werden ze misschien ook daders?

Elk hard geluid lijkt in hun ziel te snijden. Zoals de helikopters van het Nigeriaanse regeringsleger die opstijgen vanuit Maiduguri, de hoofdstad van de noordoostelijke deelstaat Borno. De bevolking is verdubbeld tot twee miljoen door mensen die zijn gevlucht voor Boko Haram. Niemand begeeft zich zonder militair escorte buiten de stad.

De drie kinderen vertellen over de afgelopen twee jaar. Het begon toen vlak voor zonsopgang de strijders van Boko Haram hun dorp Kukawe bij de grens met Tsjaad aanvielen. Iedereen rende alle kanten uit en in de paniek raakten ze hun ouders kwijt. „Opeens waren we helemaal alleen”, zegt de jongen. Ze bereikten het Tsjaadmeer en net toen een visser hen naar de overkant wilde brengen, arriveerden Boko Haram-strijders. Ze schoten de visser dood en namen de kinderen mee naar hun kamp.

Continue reading →